XÃ CUÔR ĐĂNG HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

Xã Cuôr Đăng từ lâu đã khẳng định được vị thế là một trong những vùng nông nghiệp trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc bậc nhất của cao nguyên đất đỏ. Bước sang năm 2025, địa phương này trở thành tâm điểm chú ý khi trải qua đợt tái cơ cấu hành chính quy mô lớn và đi tiên phong trong việc vận hành bộ máy nhà nước theo một thể chế hoàn toàn mới. Dưới đây là bức tranh toàn cảnh, chi tiết về quá trình vươn mình của xã Cuôr Đăng.

1. Dấu ấn Lịch sử và Bước đệm Nông thôn Mới

Tiền thân của xã Cuôr Đăng hiện tại bắt nguồn từ một khu vực quần cư truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên. Về mặt pháp lý, xã bắt đầu được hình thành và quản lý từ năm 1983 và chính thức được xác lập địa giới hành chính thành một xã độc lập thuộc hệ thống quốc gia vào năm 1986.

Trải qua nhiều thập kỷ phát triển từ một xuất phát điểm thuần nông mang tính tự cung tự cấp, Đảng bộ và nhân dân Cuôr Đăng đã đạt được những thành tựu kinh tế - xã hội đáng tự hào. Thông qua sự đồng thuận cao độ và phong trào "Nhà nước và nhân dân cùng làm", người dân đã đóng góp hàng tỷ đồng cùng hàng ngàn ngày công lao động để lột xác hạ tầng cơ sở. Thành quả ngọt ngào của những nỗ lực này là vào ngày 21/4/2018, xã Cuôr Đăng đã chính thức được Ủy ban Nhân dân tỉnh Đắk Lắk trao tặng Bằng công nhận xã đạt chuẩn Nông thôn mới. Đây là bước đệm vững chắc nhất để xã tự tin bước vào cuộc đại tái cơ cấu năm 2025.

2. Cuộc Sáp Nhập Hành chính Năm 2025: Mở rộng Không gian Phát triển

Để tạo ra những vùng động lực kinh tế lớn hơn, tinh gọn bộ máy và giảm gánh nặng ngân sách, Quốc hội Việt Nam đã khởi xướng chiến lược sáp nhập các đơn vị hành chính cấp cơ sở. Đối với khu vực này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 1660/NQ-UBTVQH15 (thông qua ngày 16/6/2025). Theo tinh thần của Nghị quyết này, bắt đầu từ ngày 01/7/2025, xã Cuôr là một đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đắk Lắk mới, được hình thành trên cơ sở sáp nhập toàn bộ xã Ea Drơng và xã Cuôr Đăng cũ. Theo danh mục đơn vị hành chính do Cổng thông tin điện tử tỉnh Đắk Lắk công bố, xã có diện tích 102,84 km², quy mô dân số 28.804 người và là một trong 102 xã, phường của tỉnh sau sắp xếp. Đây là một xã có quy mô lớn, nằm trên trục Quốc lộ 14, đồng thời đang trở thành địa bàn chuyển tiếp từ nông nghiệp hàng hóa sang công nghiệp – dịch vụ nhờ dự án Khu công nghiệp Phú Xuân. 

Sau sáp nhập, Cuôr Đăng vận hành trong khuôn khổ chính quyền địa phương hai cấp. Về xã hội, đây là địa bàn có đặc trưng dân tộc rất rõ: hơn 77% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, có 12 dân tộc cùng sinh sống, 12/19 thôn, buôn là địa bàn đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời vẫn bảo lưu mạnh bản sắc văn hóa Êđê và các cộng đồng di cư gắn với nông trường, cà phê và cao su. Về kinh tế, nền tảng hiện nay vẫn là cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, chăn nuôi và tín dụng chính sách; về tương lai, động lực lớn nhất là Khu công nghiệp Phú Xuân quy mô 313,03 ha với tổng vốn đầu tư gần 2.477 tỷ đồng.

Sự hợp nhất này không chỉ giúp gia tăng sức mạnh nội tại mà còn tạo ra một dư địa đất đai khổng lồ để địa phương dễ dàng quy hoạch các vùng chuyên canh nông sản quy mô lớn.

Bản đồ vị trí xã Cuôr Đăng sau sáp nhập (nguồn diaocthongthai.com).

3. Tiên phong Vận hành Mô hình Chính quyền Địa phương Hai cấp

Đi cùng với việc sáp nhập, xã Cuôr Đăng là một trong những điểm nóng đột phá của cả nước khi chính thức ứng dụng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (chỉ gồm cấp tỉnh và cấp xã) từ tháng 7 năm 2025, loại bỏ hoàn toàn vai trò trung gian giải quyết thủ tục của cấp huyện. Để hệ thống không bị đứt gãy, tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức cuộc vận hành thử nghiệm toàn diện vào các ngày 25 và 26/6/2025 với phương châm "chạy thử nghiệm nhưng nội dung thật". Tại Cuôr Đăng, bộ máy cán bộ đã thực hành xử lý các bộ hồ sơ như trích lục hộ tịch, chứng thực bản sao và cấu hình quy trình điện tử trên phần mềm một cửa. Khi chính thức đi vào hoạt động, mô hình này đã tạo ra sự thuận lợi chưa từng có cho người dân:

• Xử lý trực tiếp tại xã: Mọi nhu cầu về đăng ký kinh doanh, đất đai, hộ tịch nay được giải quyết dứt điểm tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã thay vì phải đi lên huyện.
• Hạ tầng Công nghệ mạnh mẽ: Hệ thống ki-ốt lấy số tự động được lắp đặt. Đặc biệt, nhân sự của VNPT và Bưu điện được cử cắm chốt trực tiếp tại xã để phân luồng mạng Wi-Fi (tách mạng nội bộ và mạng dân sự), đảm bảo tốc độ đường truyền kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia luôn thông suốt.
• Lấy người dân làm trung tâm: Lực lượng thanh niên và Tổ công nghệ số cộng đồng được huy động trực tiếp cầm tay chỉ việc, hướng dẫn bà con đồng bào thao tác nộp hồ sơ trực tuyến, chuyển đổi từ tư duy quản lý hành chính thụ động sang kiến tạo phục vụ.

Đại hội đại biểu xã Cuôr Đăng nhiệm ký 2025 - 2030.

4. Bức tranh Kinh tế: Khởi sắc từ Vùng Chuyên canh Sầu riêng và Cà phê

Bức tranh kinh tế của Cuôr Đăng hiện là sự chồng lấn của “nông nghiệp truyền thống nâng cấp” và “công nghiệp đang hình thành”. Báo cáo chính trị trình Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I cho biết trên địa bàn hợp nhất, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2020–2025 đạt khoảng 7–8%/năm; thu nhập bình quân đầu người đến năm 2025 đạt 58,3 triệu đồng; tổng thu ngân sách nhà nước 5 năm ước đạt 283,72 tỷ đồng; và tổng huy động vốn đầu tư toàn xã hội đạt 4.749 tỷ đồng. Đây là mức nền đáng kể đối với một xã nông thôn sau sáp nhập, cho thấy dư địa tăng trưởng không bắt đầu từ con số thấp. 

Về cơ cấu ngành, nông nghiệp vẫn là trụ cột. Cà phê là cây trồng trung tâm; xu hướng nổi bật là trồng xen sầu riêng và hồ tiêu trong vườn cà phê, kết hợp chăn nuôi bò, dê quy mô hộ. Tại buôn Hô, mô hình cà phê – sầu riêng đã trở thành nền tảng tăng thu nhập bình quân của buôn lên 40–45 triệu đồng/người/năm; tại thôn Tân Phú, thu nhập bình quân ước đạt 70 triệu đồng/người/năm. Các mô hình hộ điển hình ở buôn Cuôr Đăng A, buôn Yông, buôn Gam B cũng cho thấy tín dụng chính sách đang đóng vai trò “đòn bẩy” để mở rộng sinh kế, nhất là đối với hộ mới thoát nghèo và hộ đồng bào dân tộc thiểu số. 

Ảnh người dân đang trồng xen cà phê và sầu riêng (nguồn Danviet.vn).

Khu vực công nghiệp – dịch vụ hiện chưa phải khu vực thống trị về việc làm, nhưng tầm quan trọng chiến lược đã tăng rất nhanh nhờ Khu công nghiệp Phú Xuân. Dự án này có quy mô 313,03 ha, tổng vốn đầu tư gần 2.477 tỷ đồng, ưu tiên các ngành chế biến nông – lâm sản, y dược, điện tử, cơ khí chế tạo và năng lượng xanh; riêng giai đoạn 1 dự kiến khoảng 802 tỷ đồng. Về logic phát triển, điều này rất phù hợp với cấu trúc kinh tế Cuôr Đăng: xã có nền nông sản mạnh, nằm sát Quốc lộ 14, gần sân bay Buôn Ma Thuột và trên hướng kết nối với cao tốc Buôn Ma Thuột – Khánh Hòa.

Ảnh các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng chủ đầu tư làm thủ tục nhấn nút khởi công Khu công nghiệp Phú Xuân.

5. Bản sắc Văn hóa: Giữ gìn Linh hồn Đồng bào Êđê

Mặc dù có tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng, Cuôr Đăng vẫn là một thành trì vững chắc trong việc bảo tồn văn hóa. Tại đây, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống rất cao, tiêu biểu như Buôn Yông có tới 98% cư dân là người Êđê. Dù giữa nhịp sống hối hả, những nếp nhà dài mẫu hệ, tiếng cồng chiêng vang vọng và nghề đan lát vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Các nỗ lực bảo tồn được thể chế hóa thông qua các hành động rất cụ thể:

• Nghệ thuật Hát vần (Klei duê): Đây là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Chính quyền xã đã liên tục tổ chức các lớp truyền dạy, nơi các nghệ nhân am hiểu trực tiếp hướng dẫn thanh niên học cách luyến láy, nhả chữ kết hợp cùng điệu thổi kèn đing tut.
• Rượu cần Truyền thống: Hương vị ẩm thực đặc trưng được bảo vệ khắt khe thông qua bàn tay của những phụ nữ Êđê tận tâm. Tiêu biểu là thương hiệu rượu cần của Amí Dzoan (tại buôn Cuôr Đăng B). Thay vì dùng men công nghiệp chạy theo sản lượng, gia đình bà kiên quyết ủ rượu bằng men truyền thống từ bột gạo, củ riềng và một loại rễ cây rừng có vị ngọt (cây na ngăm), kết hợp cùng ché gốm chất lượng cao. Điều này giúp rượu có hương vị thơm ngon nguyên bản, không bị chảy nước và có thể bảo quản rất lâu, hiện đã theo chân du khách đi khắp mọi miền.

Ảnh lễ hội văn hóa dân gian và ẩm thực truyền thống dân tộc ÊĐê

Xã Cuôr Đăng là một thực thể hành chính tràn đầy sức sống và khát vọng. Bằng việc chớp lấy thời cơ từ cuộc sáp nhập mở rộng quỹ đất, mạnh dạn chuyển đổi số trong quản lý hành chính hai cấp, và thăng hoa nhờ các mô hình kinh tế nông nghiệp thông minh, địa phương này đang vững bước trên con đường làm giàu. Quan trọng hơn cả, đằng sau sự hiện đại hóa ấy, linh hồn của các buôn làng Êđê vẫn được trân trọng và tỏa sáng, tạo nên một hình mẫu phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, hành chính và văn hóa tại Tây Nguyên.